{"id":16436,"date":"2026-01-13T17:35:33","date_gmt":"2026-01-13T16:35:33","guid":{"rendered":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436"},"modified":"2026-01-13T17:36:32","modified_gmt":"2026-01-13T16:36:32","slug":"neoliberalisation-de-leducation-et-fabrique-des-territoires","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436","title":{"rendered":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong><em><a href=\"https:\/\/shs.cairn.info\/revue-espaces-et-societes-2025-3?lang=fr\">N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires<\/a><\/em>,<\/strong> <a href=\"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?s=nafaa\">Nora Nafaa<\/a>, Hicham Jamid, <a href=\"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?membres=virginie-baby-collin\">Virginie Baby-Collin <\/a>et Florence Bouillon (dir.), <em>Espaces et soci\u00e9t\u00e9s<\/em>, n\u00b0 296, 2025\/3,  260 pages<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pr\u00e9sentation<\/h2>\n\n\n\n<p>La n\u00e9olib\u00e9ralisation de l\u2019\u00e9ducation, qui se manifeste par des processus de privatisation de services et d\u2019institutions \u00e9ducatifs, mais aussi par l\u2019int\u00e9gration de logiques commerciales et manag\u00e9riales dans des dispositifs publics, prend une ampleur croissante dans de nombreux contextes des Nords et des Suds, et traverse tous les niveaux \u00e9ducatifs. Ce dossier documente la mani\u00e8re dont ses logiques participent de la fabrique des territoires contemporains, aussi bien dans des marges (urbaines ou rurales) que dans des centralit\u00e9s m\u00e9tropolitaines. Il s\u2019int\u00e9resse \u00e0 la fa\u00e7on dont s\u2019internationalisent les acteurs de cette n\u00e9olib\u00e9ralisation \u00e9ducative, dans leurs pratiques et leurs mod\u00e8les, et examine les territoires investis, in\u00e9galement attractifs ou d\u00e9laiss\u00e9s, et leurs logiques. Il interroge la circulation des mod\u00e8les entre secteurs, public et priv\u00e9, entre niveaux d\u2019enseignement, entre Nords et Suds, mais aussi les rapports de pouvoir, g\u00e9n\u00e9rateurs de nouvelles in\u00e9galit\u00e9s, qui accompagnent ces transformations sociospatiales, \u00e0 diff\u00e9rentes \u00e9chelles.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires, Nora Nafaa, Hicham Jamid, Virginie Baby-Collin et Florence Bouillon (dir.), Espaces et soci\u00e9t\u00e9s, n\u00b0 296, 2025\/3, 260 pages Pr\u00e9sentation La n\u00e9olib\u00e9ralisation de l\u2019\u00e9ducation,&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436\" rel=\"bookmark\">Lire la suite &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":16438,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":70,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_tribe_events_control_status":"","_tribe_events_control_status_canceled_reason":"","_tribe_events_control_status_postponed_reason":"","_tribe_events_control_online":"","_tribe_events_control_online_url":"","footnotes":""},"categories":[1744],"tags":[2979,2709],"class_list":["post-16436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dir-num-revue","tag-education","tag-territoires"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&#039;\u00e9ducation et fabrique des territoires - TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&#039;\u00e9ducation et fabrique des territoires - TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires, Nora Nafaa, Hicham Jamid, Virginie Baby-Collin et Florence Bouillon (dir.), Espaces et soci\u00e9t\u00e9s, n\u00b0 296, 2025\/3, 260 pages Pr\u00e9sentation La n\u00e9olib\u00e9ralisation de l\u2019\u00e9ducation,&hellip;&nbsp;Lire la suite &raquo;N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-13T16:35:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-13T16:36:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Delphine Cavallo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Delphine Cavallo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436\"},\"author\":{\"name\":\"Delphine Cavallo\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/86a185da4836381586528ced48e263f5\"},\"headline\":\"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires\",\"datePublished\":\"2026-01-13T16:35:33+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-13T16:36:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436\"},\"wordCount\":208,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp\",\"keywords\":[\"\u00e9ducation\",\"Territoires\"],\"articleSection\":[\"Directions de num\u00e9ro de revue\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436\",\"url\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436\",\"name\":\"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l'\u00e9ducation et fabrique des territoires - TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp\",\"datePublished\":\"2026-01-13T16:35:33+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-13T16:36:32+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp\",\"width\":200,\"height\":300,\"caption\":\"Couverture de N\u00e9olib\u00e9ralisation de l'\u00e9ducation et fabrique des territoires, Espaces et soci\u00e9t\u00e9s, 2025\\\/3 n\u00b0 296\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?p=16436#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Publications\",\"item\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?cat=1738\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Directions de num\u00e9ro de revue\",\"item\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?cat=1744\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/\",\"name\":\"TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#organization\",\"name\":\"TELEMMe\",\"url\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/03\\\/LogoTELEMMe-horizontal-fond-transparent.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/03\\\/LogoTELEMMe-horizontal-fond-transparent.png\",\"width\":1500,\"height\":437,\"caption\":\"TELEMMe\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/86a185da4836381586528ced48e263f5\",\"name\":\"Delphine Cavallo\",\"url\":\"https:\\\/\\\/telemme.mmsh.fr\\\/?author=6\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l'\u00e9ducation et fabrique des territoires - TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l'\u00e9ducation et fabrique des territoires - TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e","og_description":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires, Nora Nafaa, Hicham Jamid, Virginie Baby-Collin et Florence Bouillon (dir.), Espaces et soci\u00e9t\u00e9s, n\u00b0 296, 2025\/3, 260 pages Pr\u00e9sentation La n\u00e9olib\u00e9ralisation de l\u2019\u00e9ducation,&hellip;&nbsp;Lire la suite &raquo;N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires","og_url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436","og_site_name":"TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e","article_published_time":"2026-01-13T16:35:33+00:00","article_modified_time":"2026-01-13T16:36:32+00:00","og_image":[{"width":200,"height":300,"url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Delphine Cavallo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Delphine Cavallo","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436"},"author":{"name":"Delphine Cavallo","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#\/schema\/person\/86a185da4836381586528ced48e263f5"},"headline":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires","datePublished":"2026-01-13T16:35:33+00:00","dateModified":"2026-01-13T16:36:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436"},"wordCount":208,"publisher":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp","keywords":["\u00e9ducation","Territoires"],"articleSection":["Directions de num\u00e9ro de revue"],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436","url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436","name":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l'\u00e9ducation et fabrique des territoires - TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e","isPartOf":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp","datePublished":"2026-01-13T16:35:33+00:00","dateModified":"2026-01-13T16:36:32+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#primaryimage","url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp","contentUrl":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/espacessociete-neoliberalisation-educ.webp","width":200,"height":300,"caption":"Couverture de N\u00e9olib\u00e9ralisation de l'\u00e9ducation et fabrique des territoires, Espaces et soci\u00e9t\u00e9s, 2025\/3 n\u00b0 296"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?p=16436#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publications","item":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?cat=1738"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Directions de num\u00e9ro de revue","item":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?cat=1744"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"N\u00e9olib\u00e9ralisation de l&rsquo;\u00e9ducation et fabrique des territoires"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#website","url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/","name":"TELEMMe - Temps, espaces, langages, Europe m\u00e9ridionale, M\u00e9diterran\u00e9e","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#organization","name":"TELEMMe","url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/LogoTELEMMe-horizontal-fond-transparent.png","contentUrl":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/LogoTELEMMe-horizontal-fond-transparent.png","width":1500,"height":437,"caption":"TELEMMe"},"image":{"@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/#\/schema\/person\/86a185da4836381586528ced48e263f5","name":"Delphine Cavallo","url":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/?author=6"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16436"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16440,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16436\/revisions\/16440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/telemme.mmsh.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}